Niezwykle atrakcyjnie zapowiada się tegoroczna Zimowa Szkoła Fizyki Teoretycznej. W Lądku Zdroju omawiane będą tym razem najnowsze rezultaty badań w dziedzinie dynamiki kwantowej mikroukładów i kwantowej informacji, zarówno wyniki teoretyczne jak i uzyskane eksperymentalnie.
W tygodniowym spotkaniu, które rozpocznie się 8 lutego, udział zapowiedziało blisko 120 fizyków z całej Europy, a także z Izraela i Singapuru. – Szczególnie cieszy nas zainteresowanie szkołą doktorantów i studentów ostatnich lat. Zgłosiło się ich ponad 70. Przypuszczam, że dla młodych badaczy magnesem jest przyjazd profesora Zeilingera z Uniwersytetu Wiedeńskiego – mówi prof. Robert Olkiewicz, szef 46. Zimowej Szkoły Fizyki Teoretycznej, na co dzień dziekan Wydziału Fizyki i Astronomii UWr.
Anton Zeilinger jest znakomitym przykładem uczonego łączącego z sukcesem badania teoretyczne i eksperymenty. Wśród niefizyków najbardziej znanym doświadczeniem przeprowadzonym przez jego zespół jest kwantowa teleportacja stanu między splątanymi fotonami na odległość blisko 150 km – z wyspy La Palma na Teneryfę. W środowisku fizyków mówi się, że Nobel dla Austriaka to tylko kwestia czasu. W Lądku Zeilinger przedstawi najnowsze wyniki dotyczące kwantowego splątania fotonów i perspektywy dalszych badań.
Splątanie jest jednym z najdziwniejszych, intuicyjnie trudnych do pojęci zjawisk, jakimi zajmują się specjaliści z mechaniki kwantowej. Cząstki splątane, nawet rozdzielone, dalej zachowują ze sobą łączność: zmierzenie stanu jednej, natychmiast określa stan splątanego bliźniaka. Albert Einstein nazwał to zjawisko „upiornym oddziaływaniem na odległość”. Trzeba bowiem wiedzieć, że w kwantowym świecie pomiar ma moc sprawczą: przed jego dokonaniem mierzona cecha nie jest tylko nieznana, ale jest w ogóle nieokreślona. W słynnym eksperymencie myślowym Erwina Schrödingera – nawiasem mówiąc noblista był w latach 20. profesorem na uniwersytecie we Wrocławiu – zamknięty w pudle kot, nim nie otworzymy wieka, aby go podglądnąć, jest jednocześnie żywy i martwy.
Na profesorze Zeilingerze lista wybitnych wykładowców tegorocznej zimowej szkoły w Lądku się nie kończy. Organizatorzy zapowiadają ponad 20 interesujących wykładów m.in. dotyczących przetwarzania i zapisu informacji na poziomie kwantowym.
Choć pełna paradoksów i nieintuicyjna mechanika kwantowa jest podstawą wielu spektakularnych osiągnięć współczesnej techniki. Bez niej nie znalibyśmy laserów czy nadprzewodników. W zasięgu ręki są już absolutnie bezpieczne kwantowe klucze do szyfrowania informacji (kryptografia kwantowa).
– Mamy nadzieję, że uczestnicy będą w pełni usatysfakcjonowani, że szkoła da okazję do inspirującej wymiany myśli między fizykami teoretykami i fizykami doświadczalnikami, a młodym badaczom pozwoli na wgląd we współczesne problemy mechaniki kwantowej – mówi prof. Robert Olkiewicz.
Zimowe szkoły Instytut Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Wrocławskiego organizuje od 1964 roku. Początkowo był spotkaniami kameralnymi i odbywały się w Karpaczu. Stopniowo ich ranga, a z nią liczba uczestników – rosły. Ostatnio szkoły są organizowane w Lądku Zdroju, ale Karpacz, gdzie się zaczęły, pozostał w nazwie. Tegoroczną 46 Karpacz Winter School of Theoretical Physics: „Quantum Dynamics and Information. Theory and Experiment” Uniwersytet Wrocławski przygotował we współpracy z Uniwersytetem Opolskim i Forschungszentrum Dresden-Rossendorf. Jej uczestnicy przyjadą w niedzielę 7 lutego do Wrocławia, skąd o godz.16.00 autokary zawiozą ich do Kotliny Kłodzkiej.
Małgorzata Porada-Labuda
Program szkoły i lista wykladowców są dostępne na stronie Instytutu Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Wrocławskiego.